Gezond oud worden, dat willen we allemaal wel, toch? En het lukt ons ook steeds beter. We leven immers niet meer in de Middeleeuwen. Dankzij onze hoge welvaart en goede medische zorg kunnen we de levensjaren al aardig oprekken. Hier zit wel een keerzijde aan: de groep ouderen die zorg nodig heeft, wordt steeds groter en leunt steeds zwaarder op de maatschappij. Waarom dit een probleem is en tot welke keuze dit ons – als individu én samenleving – dwingt, lees je hieronder.

In 2050 is één op de drie Nederlanders 65 jaar of ouder. Nu is dat nog één op vijf. Onze gemiddelde leeftijd gaat dus rap omhoog. Dit noemen we vergrijzing.

Vergrijzing is trouwens niet alleen een Nederlands fenomeen. In andere Europese landen zien we hetzelfde gebeuren. Duitsland, Italië en Spanje vergrijzen zelfs sneller dan ons land. Buiten Europa spant Japan de kroon. Daar zijn in 2050 bijna net zoveel 65-plussers als 15 tot 65-jarigen.

1aantalwerkenden.png

Bron: CBS

Hoe vergrijzing ontstaat
Dat er steeds meer ouderen zijn, komt door drie dingen:

1. We leven steeds langer
Het zal geen raadsel zijn waarom we gemiddeld genomen langer leven. Onze leefomstandigheden en de gezondheidszorg zijn ontzettend verbeterd als je deze vergelijkt met de situatie van, pak 'm beet, honderd jaar geleden. En de ontwikkelingen staan niet stil. Elk jaar ontdekken we weer nieuwe behandelmethoden en medicijnen om langer vitaal te blijven en ziekten te genezen of te onderdrukken. Kanker, bijvoorbeeld, wordt steeds meer een chronische ziekte, terwijl jaren geleden men snel overleed. Meer en meer 65-plussers kunnen dus langer genieten van hun oude dag.

2hoeoudwordjij.png

Bron: CBS

2. De babyboom-generatie
Een andere reden waardoor het aandeel 65-plussers in onze samenleving toeneemt, is de ouder wordende babyboom-generatie. De 'babyboom' staat voor de grote geboortegolf na de Tweede Wereldoorlog. Gezinnen van meer dan vier kinderen waren in de jaren '50 en '60 geen uitzondering. En de kinderen van toen bereiken nu allemaal de pensioenleeftijd.

3piramide.png

Bron: CBS

3. Minder baby's
In de jaren '70 nam het aantal geboortes in Nederland sterk af. Dit kwam onder meer door de opkomst van anticonceptiemiddelen, zoals de pil. Wetenschappers die de samenstelling van de bevolking bestudeerden, zagen toen iets unieks gebeuren: voor het eerst waren er meer 65-plussers dan kinderen tot 5 jaar. Ook dit was natuurlijk een voorbode van de naderende vergrijzing.

5geboortes.png

Bron: CBS

Meer ouderen, nou en?
De toenemende vergrijzing stelt ons – als individu én samenleving – voor een aantal dilemma's. Zo krijgen we de komende jaren te maken met een onstuitbare, groeiende vraag naar langdurige en blijvende zorg onder ouderen die iets mankeren. Want we leven dan wel steeds iets langer, maar we leven ook steeds iets langer mét kwaaltjes of (ernstige) chronische ziekten. En daarbovenop komt dus nog het babyboom-effect, dat het aantal kwetsbare mensen dat zorg nodig heeft, versneld doet stijgen.

Tijd voor een keuze
Lukt het Nederland om goede ouderenzorg te bieden als deze leunt op de schouders van een steeds kleinere groep werkenden? Kunnen en willen we de zorg voor onze ouderen dan nog wel overlaten aan de overheid, zoals nu vrij gebruikelijk is? Met instanties die – uit naam van de overheid – alle zorg uit handen nemen en steeds hogere belastingen en premies vragen om dit met z'n allen te kunnen betalen.

Nederland staat nu ferm op de eerste plaats op de ranglijst van Europese landen met de grootste overheidsuitgaven aan zorg voor ouderen. In andere landen is het gebruikelijker om deze zorg vrijwillig te verzekeren of deels aan familie over te laten. Verplichte overheidsbelastingen en -premies voor ouderenzorg zijn in die landen dan ook relatief lager.

6overheidsuitgaven.png

Bron: OECD

Toekomstscenario's
Wat het beste is voor Nederland, daarover zijn de meningen ongetwijfeld sterk verdeeld. En dat is precies waarom wij vanaf vandaag een publiek debat starten over de toekomst van de zorg voor onze ouderen, waarin iedereen kan meepraten en elke mening welkom is.

Om het debat op gang te brengen, zetten wij hieronder een aantal scenario’s voor Nederland op een rij. Hierbij hebben we ons laten inspireren door hoe in andere Europese landen voor ouderen wordt gezorgd. Lees dus verder en stel jezelf de vraag: welk scenario voor de toekomst van de ouderenzorg spreekt mij het meeste aan?

Scenario 1 – Zorg georganiseerd door de overheid

Voordelen:

  • Wat betreft de zorg verandert er niets. Iedereen – jij en al je familieleden – is verzekerd van professionele ouderenzorg.
  • Je hebt niet of nauwelijks omkijken naar zorgbehoevende familieleden, waardoor je je eigen leven kunt indelen zoals jij wilt (denk aan: fulltime werken, persoonlijke ontplooiing).

Nadelen:

  • Je betaalt steeds meer verplichte belastingen en premies, zodat de overheid hiermee de stijgende zorgkosten kan betalen. En van dit geld blijft steeds minder over voor andere overheidstaken, zoals onderwijs en veiligheid. Deze andere belangrijke terreinen komen dan sterk onder druk te staan.
  • Door de forse toename van het aantal ouderen wordt de zorg per oudere mogelijk wat minder.

Scenario 2  Gedeeltelijke of volledige zorg door familie

Voordelen:

  • Jij weet als geen ander welke zorg je oudere vader of tante nodig heeft. De zorg wordt persoonlijker en meer op maat.
  • Je krijgt voor een deel geld of compensatie van de overheid, zodat je minder hoeft te werken en meer mantelzorg kunt verlenen.
  • Je betaalt minder verplichte belastingen en premies en er blijft genoeg geld over voor andere overheidstaken.

Nadelen:

  • Je wordt min of meer gedwongen om voor een familielid te zorgen, wat (opeens) veel van je vraagt.
  • De zorg die jij verleent, is mogelijk van mindere kwaliteit dan die van een professionele zorgverlener.
  • Als je onvoldoende tijd of geld hebt, moet je mogelijk op zoek naar (onwenselijke) alternatieven voor ouderenzorg, zoals je in Italië ziet.

Scenario 3 – Zelf meer sparen of verzekeren voor zorg

Voordelen:

  • Je betaalt alleen voor spaar- en verzekeringsproducten die jij kiest.
  • Je betaalt minder mee aan de zorg van andere kwetsbare ouderen, via verplichte belastingen en premies.

Nadelen:

  • Als je niet genoeg geld hebt om particulier te sparen of verzekeren, val je terug op minder uitgebreide zorg via de overheid.
  • In die situatie is de kans groter dat je gezondheidssituatie verslechtert en dat je vereenzaamt.
  • Je moet mogelijk op zoek naar goedkopere (onwenselijke) alternatieven voor de zorg. Kijk bijvoorbeeld welke vormen dit aanneemt in Duitsland.

Scenario 4 – Langer doorwerken en geboortes stimuleren

Voordelen:

  • De verplichte belastingen en premies hoeven minder of niet te stijgen, omdat deze worden betaald door een grotere groep mensen.

Nadelen:

  • Als je vanwege de aard van je werk of gezondheidsproblemen vroeger moet stoppen met werken, val je sterk terug in inkomen.
  • Een toename van geboortes heeft pas effect over tientallen jaren.

Welke scenario's hebben jouw voorkeur?
Laat je mening achter op het forum en ga met anderen in gesprek over de toekomst van de ouderenzorg in Nederland.

Anonymous
  • Offline

    Het lijkt een cultuur verschuiving van individualistisch naar collectivistisch. Meer ouderen betekent minder individualistisch denken en dus een langdurig proces. De groep ouderen begint al bij 50plus? En kwetsbare ouderen als je ziek wordt of bij een bepaalde leeftijd. 

    Ik heb moeite met stigmatisering en blijft 'kwetsbaar een probleem zowel op werkgebied als in de zorg. Daarnaast als je als mantelzorger langer werkt en ook je ouders langer leven zal van organisaties ook wat gevraagd mogen worden. Soms is het een one way ticket verhaal en de burnouts en stress vliegen je om de oren.

    Alle communicatie lijnen zullen open moeten blijven staan en de wil om elkaar te begrijpen. 

    Deze community is misschien een kleine bijdrage want alleen schrijven is te beperkt.

  • Offline

    Duidelijk standpunt !

    En ook jouw zorgen, , zijn helder. Dank je wel voor je inbreng. Jij ziet scenario 4 in ieder geval niet helpen. Daarnaast vraag je aandacht voor de werkomstandigheden en signaalfunctie van verpleegkundigen en andere zorgspecialisten. Als die omstandigheden zouden verbeteren, zoals jij voorstelt, zou langer doorwerken dan de (enige) oplossing zijn voor de verwachte vergrijzing? Zo ja, als het aantal ouderen dat zorg nodig heeft in de toekomst sterk stijgt, wie moet die zorg dan opvangen, volgens jou? Kan de zorg dat dan nog allemaal behappen, of vraagt dat ook wat van familie en vrienden (mantelzorg)? Ik ben enorm benieuwd naar jouw zicht hierop als ervaren zorgverlener.

    Hoi , bedankt voor je gepassioneerde betoog. Het zit je goed dwars, zie ik. Deze community en de gesprekken die erop plaatsvinden, hebben juist als doel om te horen wat er leeft. De vergrijzing is voor onze maatschappij een uitdaging die in de komende jaren zichtbaarder en voelbaarder zal worden voor iedereen. Wij zijn er daarom bijtijds bij om alvast te luisteren hoe jij hierover denkt. Dit wordt allemaal gelezen en meegewogen. Ik hoop daarom dat je betrokken blijft, en je zorgen en ideeën blijft uiten. Samen maken we het verschil!

  • Offline

    Lena6 
    je hebt het heel goed verwoord,dat is ook de reden dat ik vroeger ben gestopt met werken. Die bureaucraten verzinnen de gekste dingen en wij maar formulieren invullen is ook bij andere vakgebieden. je bent veel tijd kwijt omdta ze protocollen verzinnen die zij dan weer uitpluizen en kijken of ze je nog meer op de huid kunnen zitten. En als je iets vraagt aan zilveren kruis over een rekening door ziekenhuis met iets wat gedeclareerd is en niet is gebeurd krijg je als antwoord moet je ziekenhuis bellen. wat steld die verzekering eigenlijk voor, ze betalen gewoon en leggen rekening bij ons neer. Was wel een oude rekening en kan daar niets meer aan doen maar het antwoord alleen al. En dan hebben ze dit in het leven geroepen om ons te laten schrijfen wat denkt u ervan ,maar vertel me eens wat doen ze eraan. Niks helemaal Niks
    Ik ben blij dat deze verziekte maarschappij die door bureacraten word beheerst met hun protocollen niets meer te maken heb. ga zelf eens mee lopen met Lena6 dan wordt het wat meer werkelijkheid en weet je mischien naderhand ook dat het geen soelaas bied al dat papier werk. Kom uit je bureau stoel en loop eens weekje mee.

  • Offline

    Beetje spuit 11..... meer geboortes is natuurlijk het probleem verschuiven. Te dom voor woorden, evenals mensen uit het buitenland halen om in de zorg te werken.

    Ja, we kunnen, ik ben zelf verpleegkundige , langer doorwerken, wel graag flexibel, dus met behoud van AOW een extraatje verdienen door 1-3 dagen per week te werken.

    Maar......ZILVEREN KRUIS...willen verpleegkundigen langer doorwerken, dan zal boeman Zilveren Kruis diezelfde verpleegkundige autonomie terug moeten geven. Het is kleinerend om tot in de puntjes uit te maken hoe ervaren professionals moeten werken. Zorgverzekeraars behandelen verpleegkundigen alsof ze aan de lopende band pakjes hagelslag aan het vullen zijn. Geef de eerste lijn meer ruimte en meer autonomie. Het betaalt zich dubbel en dwars uit om huisartsen en verpleegkundigen hun signalerende rol te laten uitvoeren. Ook dat moet vergoed worden door ZK.

    wees ruimer in de vergoeding van alternatieve zorg ( osteopathie bv, wat volstrekt regulier is in alle landen behalve In Nederland. Want veel van die “kwakzalvers” helpen mensen weer gezond, sterker te worden ipv de pillenterreur van de farmaceuten)

    Wordt zelf volwassen Zilveren Kruis, 

  • Offline

    Een positievere kijk naar de samenleving en dus ook naar de ouderen lijkt mij een goed plan. Jong en oud veel meer naast elkaar te laten zijn. Hoe kan er iets veranderen als de ouderen nog steeds buiten gesloten worden op werkgebied bijvoorbeeld. Een opleidingsplan is leuk maar er is geen vervolg?  Preventie, voorlichting, focus op mogelijkheid en tolerantie ipv ziekte en oud is nodig om een doorgang te vinden.